De Mugello streek….een verborgen pareltje in Toscane

Het Mugello is de streek direct ten noordoosten van Florence, tussen de stad en de Apennijnen, met Borgo San Lorenzo als hoofdplaats en de rivier de Sieve als ruggengraat. Je komt er voor het circuit waar de MotoGP rijdt, voor het messenmakersdorp Scarperia, voor het Barberino Designer Outlet en voor Lago di Bilancino — en vanaf Florence ben je er met de auto in ongeveer drie kwartier.

Het is het Toscane van de bergen, niet dat van de cipressen en de kust: hoger, groener, koeler in de zomer en buiten het raceweekend om opvallend rustig. Hieronder staat wat er te zien is, wat het kost, wanneer het open is en hoe je er komt.

Waar ligt het Mugello in Italië?

Het Mugello is het dal van de Sieve, een zijrivier van de Arno, ingeklemd tussen Florence in het zuiden en de Toscaans-Emiliaanse Apennijnen in het noorden. Officieel bestaat de streek uit negen gemeenten: Barberino di Mugello, Borgo San Lorenzo, Dicomano, Firenzuola, Marradi, Palazzuolo sul Senio, San Godenzo, Scarperia e San Piero en Vicchio.

Het hogere, ruigere noordelijke deel — Firenzuola, Marradi en Palazzuolo sul Senio — heet het Alto Mugello. Daar loopt de streek over in de bergketen die Toscane van Emilia-Romagna scheidt. Wie het wil terugvinden op de kaart van Toscane: zoek Florence, ga naar het noordoosten en je zit er meteen in.

Zo dicht bij Florence en toch weinig bezocht: dat maakt de streek interessant voor wie het onbekende Toscane zoekt. Geen rijen voor de kassa, wel dorpen waar op dinsdagochtend gewoon de weekmarkt staat.

Borgo San Lorenzo is de hoofdplaats van het Mugello en het spoorknooppunt van de streek.

Geschiedenis en de naam Mugello

Waar de naam Mugello vandaan komt, is niet opgelost. Lang werd hij verbonden met een Ligurische stam die Plinius de Oudere de Magelli noemt, maar die verklaring houdt geen stand: de Magelli hoorden bij regio Liguria en niet bij regio Etruria waarin het Mugello ligt, en de oudste vormen van de plaatsnaam laten zich fonetisch niet uit de stamnaam afleiden. Voorgestelde alternatieven zijn de Latijnse persoonsnaam Mucellus en een oud woord voor ‘hoogte’. Kortom: onbeslist.

Wat wel vaststaat, is dat Florence de streek stelselmatig heeft ingericht. Scarperia werd in 1306 gesticht door de Florentijnse Republiek als militaire voorpost aan de weg naar Bologna, een zogeheten terra nuova; Firenzuola volgde in 1332. Het zijn geen organisch gegroeide dorpen maar planmatige nederzettingen, en dat zie je nog aan de rechte hoofdstraat van Scarperia.

Daarnaast is de Sieve-vallei het land van de Medici: de familie kwam hier vandaan en bouwde er haar eerste landgoederen, ruim voordat ze Florence bestuurde. Verderop lees je welke daarvan te bezoeken zijn en welke niet.

Het circuit van Mugello: MotoGP, Ferrari en praktische zaken

Het Autodromo Internazionale del Mugello ligt aan de Via Senni 15, ongeveer anderhalve kilometer buiten Scarperia. De baan is 5,245 kilometer lang, telt vijftien bochten en werd als permanent circuit geopend op 23 juni 1974. Sinds 1988 is Ferrari eigenaar.

Dat Ferrari er zijn vaste testcircuit zou hebben, klopt niet meer. Het Formule 1-reglement verbiedt testen tijdens het seizoen, dus rijdt het team op het Mugello alleen nog TPC-sessies met auto’s van minstens twee jaar oud. De eigen testbaan van Ferrari is Fiorano bij Maranello. Wel reed de Formule 1 hier eenmalig een Grand Prix: op 13 september 2020, de duizendste race van Ferrari.

De MotoGP is de grote afspraak van het jaar, maar niet onverbrekelijk jaarlijks — in 2020 ging de race niet door. In 2026 werd de Gran Premio d’Italia verreden van 29 tot en met 31 mei. De data voor 2027 waren medio september 2026 nog niet gepubliceerd.

Wie op het terrein wil overnachten moet opletten: de sectoren Prato 58 en Tribuna 58 zijn niet te combineren met kamperen. Daarvoor bestaat een aparte kaart, “Prato Night&Day”, die overnachten wel toestaat.

Parkeren gaat via zesentwintig terreinen: eenentwintig bereik je via de ingangen Palagio en Scarperia, vijf via de ingangen bij Borgo San Lorenzo. Motoren boven 100 cc parkeren gratis binnen het Prato-terrein zolang er plek is. Autotarieven publiceert het circuit niet. Op raceweekenden rijden er gratis shuttlebussen vanuit verschillende plaatsen in de streek.

Het circuit ligt in een dal even buiten Scarperia; Ferrari is er sinds 1988 eigenaar van.

Scarperia: Palazzo dei Vicari en de messenmakers

Scarperia is een van de borghi più belli d’Italia en het meest bezienswaardige dorp van de streek. Het bestaat in feite uit één lange hoofdstraat met aan het eind het Palazzo dei Vicari, een veertiende-eeuws gebouw dat na 1412 werd uitgebreid en vanaf 1415 de zetel van het Vicariaat van de Florentijnse Republiek was.

De gevel en het atrium zitten vol wapenschilden van de opeenvolgende vicari; enkele daarvan in geglazuurd terracotta worden toegeschreven aan Benedetto en Santi Buglioni. Het opvallendste detail hangt in de toren: het torenuurwerk is een gedocumenteerd werk van Filippo Brunelleschi en het enige bekende bewijs van zijn werk als uurwerkmaker. Brunelleschi was hier dus de maker, niet de opdrachtgever — dat was de Republiek.

In hetzelfde gebouw zit het Museo dei Ferri Taglienti, het museum van het snijgereedschap. Dat is geen willekeurige keuze: het maken van keuken-, jacht- en zakmessen is al eeuwen het ambacht van Scarperia. De traditie gaat terug tot de vijftiende eeuw en groeide sterk in de zestiende; het oudste bekende reglement is het statuut van de coltellinai uit 1539. In 1874 richtten de makers een coöperatie op, en de wet-Giolitti van 1908 beperkte de toegestane lemmetlengtes drastisch.

Parkeren doe je buiten het historisch centrum; volgens reisverslagen is er een gemeentelijk terrein net buiten de muren van waaruit je in een paar minuten bij het paleis staat. Een officieel tarievenoverzicht publiceert de gemeente niet.

Palazzo dei Vicari in Scarperia; het uurwerk in de toren is van Brunelleschi.

De dorpen van het Mugello op een rij

Borgo San Lorenzo is de hoofdplaats: winkels, restaurants, een ziekenhuis en het spoorknooppunt van de streek — niet het enige station, want ook San Piero a Sieve ligt aan de Faentina, maar wel de beste treinbestemming. De weekmarkt is er op dinsdag van 08:00 tot 13:00 in het centrum bij Piazza Dante. Verwar die niet met de avondmarkt van lokale producenten op donderdag, van 17:00 tot 22:00. Het historisch centrum is deels autovrij; parkeer aan de rand en loop het laatste stuk.

Vicchio is de geboorteplaats van Giotto, en ook Fra Angelico komt uit deze gemeente. Het dorp ligt aan de spoorlijn richting Florence, wat het een van de weinige plekken in de streek maakt die je zonder auto kunt aandoen.

San Piero a Sieve ligt op het kruispunt van de wegen en heeft de Fortezza di San Martino boven zich hangen. Vlakbij staat het Convento di Bosco ai Frati, een van de oudste kloosters in Toscane en nauw verbonden met de Medici.

Dicomano is klein en rustig. Volgens meerdere evenementenagenda’s is er één keer per maand, op de derde zondag, een markt met antiek, tweedehands spullen en ambacht — de gemeentelijke pagina daarover was niet bereikbaar, dus controleer het voordat je ervoor omrijdt.

Sant’Agata, een deel van de gemeente Scarperia e San Piero, heeft de Pieve di Sant’Agata: een romaanse pieve die in de rijksdatabank wordt gedateerd als ‘voor 984’, met verbouwingen uit de zeventiende eeuw.

Firenzuola, Palazzuolo sul Senio en Marradi vormen het Alto Mugello: hoger, koeler, met steengroeven, kastanjebossen en veel minder bezoekers. Wie houdt van kleine Toscaanse plaatsjes zonder toeristische infrastructuur, zit hier goed.

Vicchio, de geboorteplaats van Giotto, ligt aan de spoorlijn naar Florence.

De Pieve di Sant’Agata is gedocumenteerd van vóór het jaar 984.

Medici-villa’s en burchten: wat is er te bezoeken?

Sinds 2013 staan de Ville e Giardini Medicei della Toscana op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, met veertien onderdelen: twaalf villa’s en twee tuinen. Uit het Mugello staan er twee op die lijst.

Villa di Cafaggiolo bij Barberino di Mugello, op ongeveer 25 kilometer van Florence, werd tussen 1443 en 1451 gebouwd in opdracht van Cosimo il Vecchio, naar ontwerp van Michelozzo di Bartolomeo. In 1865 verkochten de erven hem aan de familie Borghese. De villa is nu gesloten wegens restauratie; in april 2022 tekende de Regione Toscana een protocol om er een luxeresort van te maken, zonder dat er een startdatum voor de werken werd genoemd. Oudere informatie met openingstijden en een entreeprijs is achterhaald.

Villa medicea del Trebbio in San Piero a Sieve is het tweede werelderfgoed. Hij werd gebouwd voor Giovanni di Bicci de’ Medici; na diens dood in 1429 liet zoon Cosimo hem door Michelozzo verbouwen tot versterkte villa. Let op de naam: er bestaat een ander Castello del Trebbio bij Santa Brigida in de gemeente Pontassieve, een burcht van de familie Pazzi met een wijngoed. Dat is niet hetzelfde gebouw en het staat niet op de Werelderfgoedlijst.

De Fortezza di San Martino boven San Piero a Sieve staat, anders dan vaak beweerd, niet op de UNESCO-lijst. De bouw begon op 30 juni 1569 in opdracht van Cosimo I de’ Medici, naar ontwerp van Baldassarre Lanci; Simone Genga en Bernardo Buontalenti maakten het werk af en in 1608 was het onder Ferdinando I klaar. Na 1784 raakte de vesting buiten gebruik. Je kunt er tegenwoordig vooral het pad rond de muren lopen; binnen kom je alleen bij de geleide bezoeken die de gemeente periodiek organiseert, en daarvoor is geen vast rooster gepubliceerd.

Barberino Designer Outlet

Het Barberino Designer Outlet aan de Via Meucci in Barberino di Mugello telt meer dan 130 winkels (stand september 2026) en is elke dag open van 10:00 tot 20:00, het hele jaar door. Er zijn grote eigen parkeerterreinen en een camperplaats; een parkeertarief publiceert de outlet niet, dus ga er niet blind vanuit dat het gratis is.

Het is verreweg de bekendste van de outlets van Toscane die je vanuit Florence in een halve dag doet. Zonder auto is het zelfs de makkelijkste bestemming van de hele streek, want er rijdt een directe shuttle vanaf het station.

Je vertrekt bij het Sightseeing Visitor Center in het station Firenze Santa Maria Novella en moet twintig minuten van tevoren aanwezig zijn. De rit duurt ongeveer een half uur. Trenitalia noemt voor deze verbinding een enkele reis van € 6,50; de outlet zelf publiceert geen prijs. Controleer de tijden voor vertrek, ze verschuiven per seizoen.

Lago di Bilancino: zwemmen en watersport

Lago di Bilancino is een stuwmeer in de gemeente Barberino di Mugello. De werken begonnen in 1984; de dam werd in oktober 1999 officiëel ingehuldigd en in gebruik genomen. Het meer heeft drie taken: het temmen van het hoogwater in de Arno-vlakte, drinkwater leveren aan Firenze en Prato, en stroom opwekken.

Voor bezoekers is het vooral een plek om af te koelen. In het zomerseizoen mag je zwemmen langs de ingerichte oevers en strandgelegenheden; verder zijn er wandelpaden rond het water en wordt er gekite- en gewindsurft. Vanaf Scarperia rijd je er in een kwartier tot twintig minuten naartoe.

Het Mugello is uitdrukkelijk geen kustbestemming — de zee ligt anderhalf tot twee uur rijden weg — en Bilancino is het dichtstbijzijnde alternatief als het beneden warm wordt. Over het weer en klimaat in Toscane: deze streek ligt hoger dan het binnenland rond Florence en is daardoor merkbaar koeler.

Lago di Bilancino levert drinkwater aan Florence en Prato; in de zomer wordt er gezwommen langs de ingerichte oevers.

Natuur, wandelen en fietsen

Het nationale park Foreste Casentinesi, Monte Falterona e Campigna raakt de oostrand van het Mugello. In die bossen leven herten, everzwijnen, moeflons, verschillende roofvogels en wolven. Het hoort bij de best bewaarde natuurgebieden van Toscane en is een stuk minder bekend dan de Maremma.

Voor wandelaars is de streek bovendien de logische uitloop van de stad: wie wandelen in de omgeving van Florence zoekt, komt hier vanzelf terecht. Ga je verder het gebergte in, dan kom je in het Alto Mugello terecht, met passen, kloosters en dorpen die nauwelijks in reisgidsen staan. Een heel ander deel van de bergketen, ruim honderd kilometer westelijker, beschrijven we in ons rondje door de Toscaanse Apennijnen bij Abetone en Cutigliano.

Fietsers komen voor de klimmen. De Passo della Futa ligt op 903 meter, aan de SS65 della Futa in de gemeente Firenzuola; de weg over de Futa werd in 1759 voltooid en nam daarmee de rol van hoofdverbinding tussen Florence en Bologna over van de oudere route over de Passo del Giogo, die die functie sinds 1361 had. De Passo del Muraglione haalt 907 meter, aan de SS67 Tosco-Romagnola in de gemeente San Godenzo. De muur waaraan die pas zijn naam dankt werd tussen 1832 en 1836 gebouwd in opdracht van groothertog Leopoldo II van Toscane, naar een ontwerp van ingenieur Alessandro Manetti.

In het najaar gaat half het Mugello het bos in voor paddenstoelen. Eekhoorntjesbrood zoeken in de bossen is hier een serieuze bezigheid, met vergunningen en lokale regels; kijk dus even wat er mag voordat je met een mandje op pad gaat.

Met kinderen is Parco Avventura il Gigante een optie, een klimbos met zo’n zeventien parcours. Het ligt strikt genomen net buiten de streek, in Vaglia bij Villa Demidoff, en Vaglia staat niet in de officiële lijst van Mugello-gemeenten. Kaartjes kosten € 16 (geel parcours, vanaf 3 jaar) tot € 24 (zwart, vanaf 12 jaar); per parcours geldt een minimumlengte van 100 tot 150 centimeter en de laatste toegang is twee uur voor sluiting. De openingsdagen verschillen per seizoen. Meer in die hoek bij activiteiten met kinderen.

Monte Falterona ligt in het nationale park aan de oostkant van het Mugello.

Eten en drinken: tortelli, melk, kaas en wijn

Het streekgerecht is de tortello di patate: een met aardappel gevulde pasta, meestal met ragu of gewoon met boter en salie. Je vindt hem op vrijwel elke kaart in de streek en in de zomer zijn er dorpsfeesten die er helemaal omheen zijn gebouwd. Wie zich afvraagt hoe die vorm zich verhoudt tot al het andere dat Italië te bieden heeft: we schreven eerder alles over pasta.

Daarnaast staat het Mugello in heel Toscane bekend om zijn melk — het merk Mukki komt hiervandaan — en om pecorino en ricotta. Andere streekproducten zijn funghi, witte truffel en de kastanjes (marroni) die een IGP-erkenning hebben. Dat past goed in het bredere beeld van de Toscaanse keuken, die het vooral van eenvoudige, seizoensgebonden ingrediënten moet hebben.

Over de wijn moeten we preciezer zijn dan deze pagina eerder was. De Chianti Rufina DOCG wordt vaak in één adem met het Mugello genoemd, maar de zone bestrijkt de gemeenten Pontassieve, Rufina, Londa, Pelago en Dicomano — dus vooral de Val di Sieve. Alleen Dicomano valt ook binnen de negen Mugello-gemeenten. Het gebied telt 12.483 hectare en is qua oppervlak de kleinste Chianti-subzone; als DOC werd het erkend in 1967. Dat is dus iets anders dan de Chianti-streek tussen Florence en Siena, die veel drukker is en een heel ander landschap heeft.

De melkveehouderij in het Sieve-dal leverde het Mugello de bijnaam van het witte goud op.

Tortelli di patate, het streekgerecht van het Mugello.

Hoe je in het Mugello komt

Met de auto. Vanaf Florence rijd je naar het circuit bij Scarperia ongeveer 30 kilometer, reken op drie kwartier, via de A1 met afrit Barberino di Mugello. Vanaf Bologna en vanaf Pisa is het ongeveer anderhalf uur. Kom je van de luchthaven van Florence, dan ben je er in ruim een half uur tot drie kwartier; die ligt aan de westkant van de stad, vlak bij de aansluiting op de snelweg. Wie vliegen naar Florence overweegt, heeft daarmee de kortste aanrijroute van alle Toscaanse streken.

Mooier dan de A1 is de tolvrije SR65 Via Bolognese over de Passo della Futa. Je doet er ongeveer een uur en een kwartier over vanaf Florence, maar je rijdt wel dwars door de streek in plaats van eronderdoor. Wie met de auto naar Toscane komt, kan die route als binnenkomst gebruiken.

Met de trein. Borgo San Lorenzo is het spoorknooppunt van de streek: hier komen de Ferrovia Faentina (Firenze – Borgo San Lorenzo – Marradi – Faenza) en de lijn Pontassieve – Borgo San Lorenzo samen. Beide zijn enkelsporig en niet geëlektrificeerd. Op de route langs de Sieve richting Florence liggen Vicchio, Dicomano, Contea/Londa, Rufina en Pontassieve. Vanaf Firenze Santa Maria Novella ben je er in vijftig tot zeventig minuten. Meer achtergrond bij Toscane per trein ontdekken.

Met de bus. Autolinee Toscane rijdt vanuit Florence een net van streeklijnen: 301 en 302 naar Barberino di Mugello, 303 naar Scarperia (dit is de lijn voor Palazzo dei Vicari), 304 naar Firenzuola en Borgo San Lorenzo, en 307 naar Borgo San Lorenzo met haltes in Vicchio en Dicomano. Lijn 305 verbindt Barberino, San Piero a Sieve en Borgo San Lorenzo onderling. Als de trein uitvalt rijdt lijn 900 als treinvervangende bus tussen Florence en Borgo San Lorenzo. Hoe dat systeem werkt, staat in ons artikel over reizen met het openbaar vervoer vanuit Florence.

Kan het zonder auto? Gedeeltelijk. Borgo San Lorenzo, Scarperia, Barberino di Mugello en het outlet zijn prima per trein, bus of shuttle te doen. Het circuit (anderhalve kilometer buiten Scarperia, tien tot dertien kilometer van het station), Lago di Bilancino, de agriturismi in de heuvels en het hele Alto Mugello vragen om eigen vervoer. Op raceweekenden vangt het circuit dat op met gratis shuttles.

Waar kun je in het Mugello het beste slapen?

De keuze hangt vooral af van de vraag of je een auto hebt.

Zonder auto: Borgo San Lorenzo. Het is de best bereikbare plaats per trein, en er zijn winkels en restaurants op loopafstand. Vanaf hier kun je Florence dagelijks in en met de bus de rest van de streek verkennen.

Met auto: de heuvels rond San Piero a Sieve en Scarperia. Dat is het meest centrale punt: circuit, outlet, Bilancino en Florence liggen allemaal binnen een half uur. Hier zitten ook de mooiste agriturismi.

Voor de praktische reiziger: Barberino di Mugello. Outlet, meer en de snelwegafrit liggen om de hoek. Minder sfeer dan Scarperia, meer gemak.

Een agriturismo is in deze streek een voor de hand liggende keuze, omdat het Mugello bijna uitsluitend uit boerenland bestaat. Weet je niet precies wat een agriturismo is, lees dat dan eerst even door. Twijfel je nog over de streek zelf, dan helpt ons overzicht over waar je het beste kunt verblijven in Toscane om het Mugello naast de andere gebieden te leggen.

Evenementen en beste reistijd

De streek heeft een vaste jaarkalender. In 2026 viel de MotoGP op 29 tot en met 31 mei; de sagre met tortelli zijn er in juli, en in de eerste helft van september draait alles om Scarperia.

Scarperia vierde in 2026 zijn 720e verjaardag, en het Diotto is daar de jaarlijkse uitbarsting van: wijkenstrijd, optochten en een paardenrace. Het is een goed voorbeeld van hoe het er in dit deel van Italië aan toegaat tijdens een sagra: veel dorp, weinig toerist. Let wel op: rond het Diotto geldt een aparte verkeersregeling in Scarperia, dus reken op omleidingen en afgesloten straten.

De beste tijd om te komen hangt af van wat je wilt. Mei en juni zijn groen en aangenaam, met de MotoGP als uitzondering op de rust. Juli en augustus zijn warm maar hier merkbaar koeler dan de vlakte bij Florence, en dan zijn de dorpsfeesten aan de gang. September en oktober zijn het seizoen van paddenstoelen, kastanjes en truffels, en de rustigste maanden om te wandelen.

Ten slotte: het Mugello leent zich uitstekend als dagtrip vanuit Florence, maar wie er een paar dagen blijft krijgt er iets anders voor terug — een deel van Toscane waar het dagelijks leven nog gewoon doorgaat.

Veelgestelde vragen over het Mugello

Bijgewerkt op 15 september 2026. Circuitgegevens, MotoGP-data, ticketprijzen en parkeerinformatie komen van mugellocircuit.it en motogpmugello.com; de openingstijden en tarieven van Palazzo dei Vicari van museoferritaglientiscarperia.it; winkelaantal en shuttletijden van barberinooutlet.com, de shuttleprijs van trenitalia.com; de werelderfgoedstatus van de Medici-villa’s van unesco.cultura.gov.it en villegiardinimedicei.it; gegevens over Lago di Bilancino, de bergpassen en de Pieve di Sant’Agata van de Italiaanse Wikipedia en catalogo.beniculturali.it; markttijden van de gemeente Borgo San Lorenzo; de wijnzone van chiantirufina.it; buslijnen van at-bus.it en de stand van de spoorlijn Faentina van rfi.it. Prijzen en tijden kunnen wijzigen — controleer ze voor vertrek.

Annemarie van Eijsden

Reisadviseur TUI Retail Employee